به گزارش رویداد نفت، عماد رفیعی مدیر دفتر مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی امروز در میزگرد بنزین در دانشگاه شریف گفت: در جریان جنگ تحمیلی اخیر فقط پالایشگاه لاوان که یک پالایشگاه کوچک بود و روزانه ۵۰ هزار بشکه ظرفیت داشت، مورد اصابت قرار گرفت. این پالایشگاه بعد از بازسازی، نصف ظرفیت خود را دوباره به جریان تولید بازگرداند و همچنان نصف ظرفیت آن از دست رفته است.

وی افزود: مسئله ناترازی بنزین پس از هدف قرار گرفتن انبار نفت ری و پالایشگاه‌های گازی پارس جنوبی شکل گرفت. این پالایشگاه‌ها حدود ۲۳۰ هزار بشکه میعانات را پالایش می‌کردند و این ظرفیت از دست رفت، اما پس از حمله دشمن بازسازی انجام شد و ۵۰ هزار بشکه از این ظرفیت به جریان تولید بازگشت. پالایشگاه ستاره خلیج فارس نیز با ظرفیت کامل در حال کار و تولید بنزین است.

در مورد انبار نفت ری، رفیعی گفت: این انبار که عملیات لجستیکی و توزیع بنزین را انجام می‌داد، پس از اصابت دشمن تحت تأثیر قرار گرفت. در حال حاضر پیمانکار با روزانه ۲۰۰۰ نیروی انسانی در آن مشغول کار است و بازسازی ادامه دارد. حتی در طول جنگ تحمیلی اخیر نیز کار بازسازی این انبار متوقف نشد، به‌گونه‌ای که در تهران و شهرهای شمالی کمبود بنزین احساس نشد. پس از هدف قرار گرفتن انبار ری، بخشی از بنزین تهران از پالایشگاه اراک (تولیدکننده بنزین یورو ۴) تأمین شد. هم‌اکنون حدود ۵۰ درصد از ظرفیت انباری انبار ری از سایر پالایشگاه‌ها بارگیری و برای تهران ارسال می‌شود.

مدیر دفتر مصرف شرکت پالایش و پخش در خصوص ظرفیت تولید بنزین کشور اظهار داشت: توان تولید بنزین در حال حاضر روزانه ۱۱۰ میلیون لیتر است. اخیراً تولید ریفورمیت پتروشیمی‌ها (بنزین با اکتان بالا) افزایش یافته و علاوه بر پالایشگاه ستاره خلیج فارس، در پتروشیمی نوری نیز رشد داشته است. با کار جهادی همکاران شرکت پالایش و پخش، ظرفیت تولید بنزین و نفتا در پالایشگاه آبادان افزایش یافت. این نفتا در اختیار پتروشیمی بوعلی قرار گرفت و روزانه ۹ میلیون لیتر به ریفورمیت تبدیل و به چرخه تولید بنزین وارد شد. در نتیجه ظرفیت تولید بنزین پالایشگاه‌ها و پتروشیمی‌ها تقریباً به حدود ۱۳۰ میلیون لیتر در روز رسیده است.

رفیعی تأکید کرد: خرید ریفورمیت از پتروشیمی‌ها تفاوتی با واردات بنزین ندارد و با همان نرخ جهانی بنزین پرداخت می‌شود. پیش از این پالایشگاه‌ها ریفورمیت خود را صادر می‌کردند و ارز به دست می‌آوردند، اما اکنون آن را در داخل کشور به فروش می‌رسانند.

وی در ادامه به ریشه ناترازی بنزین اشاره کرد و گفت: از سال ۱۴۰۰ به بعد مسئله بنزین افسارگسیخته شد. در سال ۱۳۹۹ صادرات بنزین داشتیم و سالانه حدود ۳ میلیارد دلار صادرات انجام می‌شد. همان سال پالایشگاه ستاره خلیج فارس (بزرگ‌ترین تولیدکننده میعانات گازی دنیا با ظرفیت ۴۸۰ هزار بشکه در روز) به بهره‌برداری رسید و همزمان اوج همه‌گیری کرونا بود که مصرف بنزین کاهش یافته بود. این شرایط باعث شد بتوانیم ۳ میلیارد دلار بنزین صادر کنیم و ارزآوری داشته باشیم. اکنون نه تنها آن بنزین صادر نمی‌شود، بلکه باید حدود ۳ میلیارد دلار واردات انجام دهیم؛ یعنی در مجموع ۶ میلیارد دلار فشار ارزی به کشور وارد می‌شود که منجر به کسری بودجه و آثار تورمی می‌گردد. رفیعی این موضوع را پاسخی کارشناسی به کسانی دانست که معتقدند افزایش قیمت بنزین اثر تورمی بر معیشت مردم دارد.

وی گفت: این دیدگاه اشتباه است، زیرا از سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۴ قیمت بنزین افزایش نیافت، اما تورم سنگینی را تجربه کردیم. یکی از علل آن، ثبات قیمت بنزین و ایجاد کسری بودجه دولت است. بنزینی که می‌تواند به نرخ فوب خلیج فارس صادر شود، در داخل مصرف می‌شود و تراز ارزی کشور را به میزان ۶ میلیارد دلار (۳ میلیارد دلار عدم‌النفع صادرات + ۳ میلیارد دلار هزینه واردات) تحت فشار قرار می‌دهد.

رفیعی آمار مصرف را نیز اعلام کرد: از سال ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ مصرف بنزین به ترتیب ۹۸، ۱۱۲، ۱۲۳ و ۱۲۹ میلیون لیتر در روز بوده است. امسال اگر جنگ نبود پیش‌بینی می‌شد مصرف به بالای ۱۳۴ میلیون لیتر برسد، اما انتظار می‌رود میانگین مصرف تا پایان سال به ۱۳۲ میلیون لیتر در روز برسد. وی افزود: طی پنج سال گذشته به‌طور متوسط سالانه ۶ تا ۸ درصد رشد مصرف بنزین را شاهد بوده‌ایم که رقمی منحصر به فرد است.

او با اشاره به اینکه ایران دهمین ظرفیت پالایشی دنیا را دارد، گفت: با توجه به جمعیت حدود ۹۰ میلیون نفری و ضریب نفوذ خودرو که ۵۶ درصد خانواده‌ها خودروی سواری دارند، مصرف بنزین بالاست. این رقم جدا از موتورسیکلت، تاکسی و خودروهای عمومی است. در حالی که چین ۱۶ تا ۱۷ برابر ایران جمعیت دارد، تنها حدود سه برابر ما ظرفیت تولید بنزین دارد و روش‌های متنوع‌تری برای تأمین انرژی در اختیار دارد. در بسیاری از کشورها با ضریب نفوذ خودرو ۸۰ درصد، خودرو عمدتاً برای مسافرت و شرایط اضطراری استفاده می‌شود و حمل‌ونقل روزمره بر پایه سیستم عمومی است.

رفیعی سه تا چهار دلیل اصلی رشد مصرف بنزین را برشمرد:

اول، عدم تناسب بین تولید خودرو و اسقاط خودروهای فرسوده. تولید خودرو در سال ۱۴۰۳ به یک میلیون و ۲۴۰ هزار دستگاه رسید، واردات ناچیز بود و اسقاط خودرو ۳۴۹ هزار دستگاه (بالاترین رقم یک سال) ثبت شد. هر سال حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار دستگاه موتورسیکلت جدید وارد ناوگان می‌شود، اما اسقاط موتورسیکلت تقریباً صفر است. اسقاط خودرو در سال ۱۴۰۴ به ۲۰۴ هزار دستگاه کاهش یافت، در حالی که رکورد تاریخی همان سال ۱۴۰۳ با ۳۴۹ هزار دستگاه بود. سالانه بیش از یک میلیون دستگاه خودروی جدید وارد چرخه می‌شود، اما میزان اسقاط هنوز فاصله زیادی با هدف برنامه هفتم (۵۰۰ هزار دستگاه در سال) دارد.

دوم، سیاست قیمتی. ارزان بودن بنزین باعث افزایش استفاده از خودروی شخصی نسبت به حمل‌ونقل عمومی، دوچرخه و پیاده‌روی شده است. موتورسیکلت‌های کشور نیز به ازای هر ۱۰۰ کیلومتر حدود ۳ لیتر بنزین مصرف می‌کنند.

سوم، کاهش مصرف سی‌ان‌جی. مصرف سی‌ان‌جی در سال‌های اخیر روند نزولی داشته و امسال به زیر ۱۵ میلیون مترمکعب در روز رسیده است. در حالی که در سال‌های قبل حدود ۲۰ درصد از سبد سوخت کشور را تشکیل می‌داد و اگر به همان سطح بازمی‌گشت، معادل حدود ۳۰ میلیون لیتر بنزین صرفه‌جویی می‌شد. کاهش این سهم یکی از عوامل اصلی ناترازی فعلی بنزین است.

چهارم، فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل عمومی. بخش عمده این ناوگان مستهلک شده و اسقاط آن نیز به‌طور جدی در دستور کار قرار نگرفته است.